Dossiers | Dossiers | Thema’s

Zonaanbidders


Mede door corona herschreef ik mijn inleiding. Omdat ik hoop dat deze crisis een positieve invloed kan hebben op huidkanker. Hoe? Wel, al was het bewustzijn voor de gevaren van de zon gegroeid en werden producten steeds veiliger, bleven Westerlingen tijdens goedkope reizen naar de tropische zon onverantwoord gedrag vertonen. Het is dus het gepaste moment om nog beter te informeren en zon bewust te maken in eigen tuin.

Door Anya Loonen

Verleden

De Oude Grieken gebruikten olijfolie om zich voor de zon te beschermen, de Egyptenaren olie-extract van rijst, jasmijn, wolfsboon derivaten, ingrediënten die vandaag nog in cosmetica worden gebruikt. Zinkoxide pasta smeert de mens al eeuwen. In Indonesië, Malaysië en de Filipijnen smeren vrouwen borak of burak (waterkruiden, rijst en specerijen). Een zongebruinde huid was begin 20ste eeuw voor boeren, arbeiders en ‘exoten’. Gabrielle Chanel knipte haar haren kort en stelde zich als een van de eerste jet setters bloot aan La Mediterranée. Zonder bescherming.

’30 De Franse wetenschapper Eugène Schueller ontwikkelt de eerste zonnebescherming, beschermt de huid zonder het bruinen te verhinderen. In 1938 nadat hij bij het bergbeklimming behoorlijk verbrandt, introduceert de Zwitserse chemiestudent Franz Greiter Glacier Cream, die vandaag een SPF2 zou zijn.

’50 Reizen naar de tropen zijn zeldzaam, zonnebescherming eveneens. In West-Europese landen begint men babyolie te gebruiken om beter te bruinen en schadelijke zilvermetalen. Coppertone Girls en Bain de Soleil verschijnen op onze stranden. Weinig zon, dus zo snel mogelijk bruinen. En van staande en zittende houding, gaat men voortaan liggen op het strand. Bleekscheten zijn uit de mode, bruinen zullen we. Toen werd kinderen zelfs gezegd dat een goede zonneslag goed was voor verdere bescherming tegen de zon?!

’60 Franz Breiter introduceert de Sun Protection Factor (SPF). Maar bruinen zullen we. Advertenties beloven dat we er allemaal zullen uitzien als het ‘bikinimeisje’: Brigitte Bardot. Cacaoboter, monoï tiaré zijn er om beter te bruinen, niet om te beschermen.

’70 Solar Research Centre legt de basis van het SPF systeem. Al gaat het hier ook nog minder over beschermen dan wel over bruinen. De eerste zonnebanken verschijnen, die zouden op zon voorbereiden? En steeds meer mensen reizen naar de tropen het hele jaar door. De eerste water resistente zonnebescherming komt op de markt.

’80 Nadat UVA stralen verantwoordelijk worden gesteld voor celbeschadiging, hetgeen tot huidkanker en vroegtijdige veroudering, UVA en UVB filters zien het licht. In 1986 wordt de eerste SPF15 ingevoerd. Maar zongebruinde bikinimodellen sieren nog steeds Vogue en alle vrouwenbladen.

’90 Introductie van Parsol 1789 zonnefilter die ultraviolet-A blokkeert. Gels en sprays moeten het gebruik aantrekkelijker maken. De eerste SPF30 zonneproducten worden gelanceerd. De zeer hoge beschermingsfactoren (dik en wit) geven een vals gevoel van veiligheid. En moedigen roekeloos gedrag aan.

2000 Eindelijk blijkt het tij te keren en wordt zonnebescherming ernstig genomen omdat steeds meer dermatologen met de schade geconfronteerd worden en dankzij ernstige studies. Onder andere die van Fitzpatrick en zijn ‘zes fototypes’. Intussen bij specialisten beter gekend als de Fitzpatrick scale. Daarnaast sprak hij ook over het ‘zonnekapitaal’ waarmee elk van ons geboren wordt en waarmee we zuinig moeten omspringen. Prof. Vera Rogiers, hoofd toxicologie aan de VUB haalde Fitzpatrick naar Brussel in de jaren ‘80. En hamerde toen al op het belang om peuters helemaal voor de zon te beschermen. Maar zelfs aan de Noordzee tijdens de zomermaanden merk ik daar jammer genoeg nog weinig van. Zonnebanken werden als schadelijk herkend en informatie rond de schadelijke effecten van de zon sijpelt bij het ouder wordend publiek door.

2016 In VK wordt op scholen over zonnebescherming gesproken, kinderen moeten goede gewoontes tegenover de zon aannemen. Zonneschade wordt op grote schaal opgespoord. En huidkanker vermindert bij jonge mensen.

2020 Enkele merken pakken uit met een onzichtbare SPF30 voor alle huidtinten en voor dagelijks gebruik. Weg met witte maskers van hoge beschermingsfactoren.

Heden

Na een historisch overzicht van onze houding tegenover de zon, een samenvatting van de huidige situatie. Sunscreen kan een lotion, spray, gel, schuim (slagroom textuur), een stick ander topisch product zijn dat een deel van de UV zonnestralen absorbeert of weerkaatst en zo zonnebrand tijdelijk helpt voorkomen. Zoveel texturen als er smaken zijn om het met plezier te blijven doen en het geen sleur te laten worden. Slim gebruik maken van zonneproducten vertraagt ook het verschijnen van rimpels, bruine vlekken en huidverslapping.

Afhankelijk van het werkingsmechanisme, kunnen zonneproducten geklasseerd worden in fysieke zonnefilters (i.e., zinkoxide en titanium dioxide, die op het huidoppervlak blijven zitten en stralen weerkaatsen) of chemische zonnefilters (dwz UV chemische filters, die UV licht absorberen).
Om een betere indicatie te hebben van hun bescherming tegen huidkanker en andere huidaandoeningen die met UVA stralen geassocieerd worden (zoals fotodermatitis), het gebruik van breedspectrum (UVA/UVB) zonnefilters aanbevolen. Zonneproducten worden gerangschikt volgens de Sun Protection Factor (SPF), wat wil zeggen hoe lang de huid beschermd is voor schadelijke stralen. Een SPF15 bijvoorbeeld, wil zeggen dat 1⁄15 van de schadelijke stralen door de laag zonnecrème de huid bereikt. Een ander systeem rangschikt filters volgens de bescherming tegen UVA stralen. Deze verbranden de huid niet maar dringen veel dieper in de huid.
De meeste zonnecrèmes zijn ontworpen om gedurende zo’n 3 jaar doeltreffend te zijn en te blijven, nadien niet meer. Sommige zonneproducten dragen een vervaldatum waarna het niet meer gegarandeerd is. En zo’n twintig jaar terug verschijnt de controversiële marketing term ‘Sunblock’. Sinds 2013, heeft de FDA het woord verbannen omdat het de consument een vals gevoel van veiligheid geeft en aanzet tot roekeloosheid. Er bestaat namelijk geen sunblock, zelfs kleding is niet 100% UVA veilig. Toch blijven veel consumenten sunblock en zonnefilter door elkaar halen.

Om totale bescherming tegen de zon te bieden moet een crème beschermen van UVA, UVB, en IRA (infrarood A licht). Ongeveer 35% van de zonne-energie is IRA.
In de dermatologie heerst er al jaren onenigheid over de impact van zon, infrarood A licht. Sommigen beweren dat blootstelling aan het vroege ochtend IRA licht, beschermend werkt tegen verdere blootstelling. Dit zou de celproliferatie aanmoedigen en zo een anti-inflammatoir (ontstekingswerend) proces in gang zetten. Deze reactie is niet met kunst IRA licht vast te stellen.

Daarnaast is intussen vastgesteld dat oxybenzone in zonnecrèmes gezorgd heeft voor verkleuring van koraalriffen en wijziging in het metabolisme van vissen, die op hun beurt invloed zou hebben op de hormonenbalans van de mens.

Toekomst

Het is duidelijk dat vandaag een stuk slimmer naar de zon en vooral naar bruinen wordt gekeken. Er bestaan nieuwe ontwikkelingen als een UV skin patch, een soort pleister die je op je huid kleeft en verraadt hoezeer je aan schadelijke UV stralen bent blootgesteld. Op de patch is een blauwe, lichtgevoelige substantie aangebracht die van kleur verandert onder invloed van zonnestralen. U kunt de patch resultaten vervolgens digitaal lezen.
Ook al blijven huidkankers veel voorkomen, toch is er duidelijk een daling bij jongeren, wat wil zeggen dat de campagnes hun vruchten op termijn afwerpen. Bruinen gebeurt vandaag veiliger dan voordien.

De aanpak van Margot Esser die eind jaren ’80 in Duitsland Pharmos Natur’ Green Luxury opricht nadat zij zware brandwonden oploopt. Haar huid geneest wonderwel dankzij aloë vera. Deze wondere plant en vervolgens vele andere veranderen haar leven grondig. De houding van Pharmos Natur’ tegenover de zon is een pragmatische, van binnen met Sun Harmony (bessen, vruchten, etc) Qfood om immuniteit te verstevigen. Van buiten met drie producten (crème, olie) met aloë vera, sesam, orleaan, die de huid verstevigen om geen schade op te lopen (anti-inflammatoir proces verstevigen), maar niet bedoeld zijn om te braden in de middagzon.
Onderzoek rond bio-adhesieve nanodeeltjes is volop bezig. Deze zouden op de huid blijven zitten en dus niet in het organisme binnendringen, dus niet toxisch zijn en ook duurzaam. De kans dat we terugkeren naar de bleke pré Chanel huid is zeer klein. Indien we allemaal leren rekening houden met wat de natuur ons heeft gegeven en er respect voor dragen, kunnen we een leven lang een gezonde, mooie teint bewaren. De kennis is voorhanden, fijne zomer.

Crédits photos : © Art_Photo / © Rido / © Witthaya – AdobeStoc