Dossier

Bio en vegan


Terug naar de natuur?

Biologisch, ecologisch, natuurlijk, vegan…
Het aanbod aan merken die het ànders willen doen, is groot. Maar welke garanties heb je als klant?


Geschreven door: Sylvia Silvester

Labels met huppelende konijntjes…

Cosmetica met een natuurlijke inslag is big business: de afgelopen vijftien jaar kende de Amerikaanse bio cosmetica industrie een groei van vijftien procent en verleden jaar kochten de Amerikanen voor 10,1 miljard dollar aan bio cosmetica. De industrie probeert zo goedkoop mogelijk te produceren en de kostprijs van elk ingrediënt wordt bij de ontwikkeling van een nieuw cosmetisch product zorgvuldig afgewogen. Maar hoe komt het dat steeds meer mensen zoeken naar biologische of vegan cosmetica?
Volgens psychologen komt dat omdat we – zeker door de coronacrisis – meer nadenken over de gevolgen van ons consumptiegedrag op de natuur en de mensheid en over de gevolgen van de klimaatopwarming. We willen lief zijn voor het milieu, een zo klein mogelijke voetafdruk hebben én tegelijkertijd op een veilige manier zorgen voor een mooi en gezond uiterlijk.
Dermatologen zien ook steeds meer mensen die overgevoelig reageren op bepaalde chemische stoffen of op een combinatie ervan, wat de vraag naar een natuur vriendelijkere cosmetica nog verder laat stijgen…
Maar het is belangrijk om te benadrukken dat ook het gebruik van een meer ‘natuurlijk’ cosmetisch product kan leiden tot een overgevoelige reactie op de huid. Er zijn mensen die allergisch zijn aan water… maar hoe het komt dat het lichaam op een gegeven moment overgevoelig reageert op de een of andere stof is nog steeds een bron van onderzoek door allergologen over de hele wereld…

Wat is wat?

Wat is ‘bio’? ‘Bio’ en ‘biologisch’ zijn wettelijk beschermde en streng gecontroleerde termen voor voeding. Elk bioproduct dat in Europa op demarkt komt, moet voldoen aan de Europese bio wetgeving.
Controleorganisaties, erkend door de overheid, voeren onafhankelijk controles uit, in België zijn dat TÜV Nord Integra, Certisys, Quality Partner en voor Vlaanderen ook Control Union. Deze door de voedingssector geproduceerde grondstoffen (denk aan kruiden, planten, bessen, bloemen, fruit…) worden ook in cosmetica gebruikt.

Wat is ‘vegan’? Vegan is vandaag een belangrijke trend, zowel in de voeding als in de cosmetica. Maar wat is vegan precies?
Veganisme is een manier van leven waarbij geprobeerd wordt om het gebruik van dierlijke producten volledig of zoveel mogelijk te vermijden. Het gaat om delen van het dierenlichaam (vet, huid, bont, extracten uit klieren maar ook haren uit de dierenvacht voor kwasten en penselen…) of producten die daarvan afgeleid zijn en door dieren voortgebrachte producten, zoals zuivel, eieren en zelfs honing en bijenwas. Meestal kan het plantenrijk voor goede alternatieven zorgen door het gebruik van plantaardige voedingsmiddelen en materialen. Veganisten keuren ook de exploitatie van dieren, dierproeven en wreedheid tegen dieren af. Gianfranco Alfonso van het Italiaanse merk Rhea zegt hierover: ‘Wij zijn zo consequent mogelijk in onze vegan aanpak en trekken de aanpak zelfs door tot de lijm die we voor onze verpakkingen gebruiken. Veiligheid en doeltreffendheid
is voor ons meer dan een certificatie…’

We zien vandaag steeds meer labels die claimen dat producten biologisch, natuurlijk, veganistisch, vegetarisch, dierproefvrij zijn.

Moeilijk voor producenten…

Over de nieuwe trends in de cosmetische wereld hadden we een interview met René Nagels, producent en onderzoeker bij het Belgische merk Nannic: ‘We zien vandaag steeds meer labels die claimen dat producten biologisch, natuurlijk, veganistisch, vegetarisch, dierproefvrij … zijn. Dit om de consument te prikkelen die vandaag extra gevoelig is voor eerlijke, pure, milieuvriendelijke en diervriendelijke producten. Maar dekt deze vraag de lading wel?

Biologisch betekent: ‘Een stof wordt als biologisch en/of natuurlijk beschouwd als die op biologisch gecertifieerde wijze geteeld wordt, vrij van artificiële bestuivingstechnieken en vrij van kunstmest en andere pesticiden.’ De vraag blijft echter hoe bio echt bio is als we de bio-grondstof via bepaalde technieken gaan bewerken, persen, extraheren, bewaren: de op deze manier verkregen bruikbare cosmetische stof komt immers als dusdanig niet in de natuur voor! Daarnaast betekent bio ook niet per se dat het veilig is. Wie ooit kennis heeft gemaakt met bijvoorbeeld de grote berenklauw (een grote plant die in de wegbermen groeit…) in combinatie met zonlicht weet dat daardoor diepe brandwonden kunnen ontstaan. Soms is het beter te kiezen voor een artificiële kopie waarvoor de natuurlijke soort als model heeft gediend maar die wel veilig is. Siliconen
geven een goed gevoel aan een cosmetisch product en zorgen voor uitstekende smeerbaarheid maar het is een moeilijk afbreekbaar product dat in het oppervlakte water en in de zee terecht komt… En hét basisingrediënt in elk cosmetisch product is water. Dat betekent dat wij leidingwater gebruiken dat gezuiverd en gefilterd wordt, aan osmose wordt onderworpen… maar aan dat water werd ooit wel chloor toegevoegd?

Het eerste hyaluronzuur werd ontdekt in het oog van een koe en in de kam van een haan. Maar vandaag wordt het kunstmatig én veilig bacteriologisch gesynthetiseerd. Wat vegan betreft, ik maak hier een onderscheid tussen vegetarisch (het product wordt niet gewonnen uit dode dieren, en veganistisch waarbij het eindproduct geen dierlijke componenten bevat (dus ook geen honing of melk van een koe).’

En wat met dierproeven?

René Nagels: ‘We moeten ons de vraag stellen hoe dierproevenvrij een afgewerkt product werkelijk is. In bepaalde landen zijn dierproeven voor cosmeticaproducten nl. nog steeds ‘verplicht’ om markttoegang te verkrijgen. Dat betekent dat (goedkope) import van cosmeticaproducten uit dit deel van de wereld gegarandeerd altijd getest is op dieren! Nannic heeft zich om die redenen bewust gedistantieerd van deze markt. Bij ons in de EU zijn testen op dieren door cosmeticafabrikanten verboden (CE1223/2009). Eigenlijk wordt hierdoor het icoontje dat je ziet op Europese labels ‘niet getest op dieren’ of ‘cruelty-free’ overbodig. Om in Europa te blijven, neem ik als voorbeeld de grondstof ‘vetiver’ (gebruikt in parfums, crèmes, deodoranten…). Deze stof wordt gewonnen uit een grassoort die groeit in de Himalaya. We zouden kunnen aantonen dat het volledig volgens de geldende vegetarische, veganistische en biologische normen wordt geteeld.

Maar als we de toxicologische onderzoekenconsulteren die door onze overheidsinstanties worden opgelegd om de veiligheid van de consument te waarborgen, dan merken we al vlug dat hier wél dieren werden ingezet om van geacetyleerde vetiver het toxicologisch profiel te kennen! Dit stemt toch tot nadenken? Dat is ook de reden waarom deze grondstof niet door Nannic wordt gebruikt. Cosmetica maken blijft een boeiende uitdaging.

Momenteel leggen wij de laatste hand aan een nieuw handverzorgingsgamma. De Covid periode heeft nl. een wildgroei aan ontsmettende gels laten zien waardoor de huidbarrière serieus aangetast kan worden. Daarom opteren wij voor een veilig product met voedende ingrediënten en ook hier werken we met producten van biologische oorsprong met de nodige aandacht voor mens, natuur en dier.’ Wat betreft het gebruik van water als grondstof: het merk Pharmos Natur is een uitzondering want het gebruikt 100% biologisch aloë vera sap in haar producten.

De verschillende bio labels

Hoe komt het dat er geen éénvormig, uniek label is dat alle biologische, natuurlijke, ecologische en vegan producten wereldwijd groepeert en vertegenwoordigt? Die “wildgroei” is voor een stuk historisch gegroeid en is soms ook politiek geïnspireerd want sommige landen hebben hun eigen labels. De moeilijkheid ligt hem ook vaak in de controles want meer dan eens worden die uitgevoerd door privé organisaties en niet door overheidsinstanties… Gianfranco Alfonso: ‘Merken die kiezen voor het gebruik van zo’n label worden ook geconfronteerd met een stevig prijskaartje en niet alle merken staan financieel sterk genoeg om die prijs te betalen.’ Om kort te gaan: de cosmetische wereld is verdeeld over de invulling van het begrip ‘bio’, ‘vegan’, ‘eco’, ‘natuurlijk’…

Maar omdat de vraag naar natuurcosmetica en de behoefte naar meer duidelijkheid over natuur gerelateerde cosmetica stijgt, is er als antwoord op die vraag een ISO-norm gekomen: in 2016 heeft ISO de Guidelines on technical definitions and criteria for natural and organic cosmetic ingredients and products, gepubliceerd. Door de wildgroei in het verleden probeert de industrie nu toch te uniformiseren: we zullen in de toekomst steeds vaker de logo’s COSMOS en NATRUE zien. Die zullen geleidelijk de bestaande labels vervolledigen of vervangen: Cosmebio/ Ecocert (Frankrijk), BDIH (Duitsland), Soil Association (Verenigd Koninkrijk) en ICEA (Italië), ook Biogarantie® en Ecogarantie® (België). Op bio cosmetica zal straks het Biogarantie®logo samen met de term COSMOS ORGANIC staan en op natuurlijke cosmetica het Ecogarantie®logo met de term COSMOS NATURAL. De beroepsvereniging van cosmetica producten Detic (DETIC Institute – www.detic.be ) ondersteunt ook de Chemicals Strategy for Sustainability (CSS) dat tot doel heeft om ‘burgers en het milieu beter te beschermen tegen gevaarlijke chemische stoffen en om innovatie voor de ontwikkeling van veilige en duurzame alternatieven aan te moedigen’. Hiermee tekent de Europese Commissie een duidelijke visie uit voor de komende jaren, wat veelbelovend is!


Vegan en/of biologische producten of merken:

PHARMOS NATUR met 100% Aloe Vera Bio oersap gebruikt in plaats van water

ABSOLUTION: Minstens 60% van de ingrediënten zijn afkomstig van biologische landbouw. 99% van deze plantaardige ingrediënten is biologisch, waarvan 10% gecertificeerd. Het merk gaat ervan uit dat de huid een auto regulerend eco systeem is en ook zo behandeld moet worden!

2B BIO BEAUTY.

Even Skin Glow van LCN.

Het hele RHEA gamma.

DERMALOGICA heeft een 12-tal vegan producten in het gamma: Clearing Defense SPF30, Defend & Transform, Intensive Moisture Trio, PreCleanse, enz.

Cleanformance van BABOR.

De Nature lijn op basis van Moringa bij LISINE.

DR. MED. CHRISTINE SCHRAMMEK: op 6 producten na die bijenwas bevatten is alles vegan.

ALGOTHERM: de nieuwe Algoéclat lijn met 3 producten die tussen de 96 en 100% natuurlijke ingrediënten bevatten: antioxidant, antivervuiling, anti blauw licht.

BERNARD CASSIÈRE: de nieuwe démaquillants bevatten 85 tot 97% natuurlijke ingrediënten.

MARIA GALLAND PARIS: is niet 100% vegan, want enkele producten bevatten bijenwas en één product kaviaarextract. Maar het bedrijf onderstreept de voortdurende evolutie in de producten, de zorgvuldige selectie van ingrediënten inzake parabenen, lactosevrije en glutenvrije bestanddelen, UV filters, minerale oliën, microplastics; enz.
De etikettering van de Maria Galland Paris producten volgt nauwgezet de INCI (internationale nomenclatuur van cosmetische ingrediënten.)

ANNY REY MONACO: de producten bevatten minstens 85% natuurlijke actieve ingrediënten met een basis van essentiële oliën, plantenextracten en minerale zouten. Ze zijn hypoallergeen en bevatten geen parabenen.

Het gamma Gel Vernis 1944 PARIS : ook kleurcosmetica kiest voor natuurlijk: 30 kleuren, vegan, ingrediënten van natuurlijke oorsprong, geen hormoonverstorende bestanddelen, vitamines die de nagels versterken.